Hangi Ülkede Sağlık Bedava?
Herkese merhaba! İzmir’de yaşayan, 25 yaşında, arkadaş ortamında espri yapmayı seven ama her şeyin üzerine düşünmekten de geri durmayan bir genç olarak bir konuyu sorgulamak istiyorum: Hangi ülkede sağlık bedava? Eğer cevabınız “Türkiye” ise, hadi gelin biraz daha açalım. Hadi gelin, biraz da gülelim!
Sağlık Bedava mı, Yoksa Bedava Olmuş Sağlık mı?
Bir gün arkadaşlarla takılıyoruz, akşam yemeği faslını bitirdik, biraz da çay içelim dedik. Tabii ki, biraz fazla şekerli içilen çay, hemen mideyi rahatsız eder. Ben de hemen:
Ben: “Ya ben bir doktora gitsem mi? Şekerli çay yüzünden kalbim pır pır, midemden sesler geliyor.”
Arkadaşım: “E daha yeni gördük seni, sağlık bedava değil mi? Hadi doktora gidelim o zaman, bekleme!”
Ben: “Nerede sağlık bedava, ya? İki hafta önceki dişçi faturam hâlâ kafamda. Bu hafta da mideyi bastıramıyorum! Sağlık bedava olsa da, doktorlar ‘bedavaya’ yapmıyor işte!”
İşte böyle bir ortamda “sağlık bedava” meselesi beynime takılıyor. Sağlık hizmetinin bedava olduğu yerler gerçekten var mı? Yoksa, bunlar sadece birer hayal mi? Beni en çok düşündüren şey, her şeyin bedava olmasından sonra gerçekten “bedava” olup olmadığının nasıl anlaşılacağı. Çünkü bazen ücretsiz bir şey, o kadar pahalı olabilir ki, farkına bile varmazsınız. (Hayatımda birçok bedava şeyin sonrasında cebimden çıkan parayı düşünüp şok olmuştum, yani…)
Sağlık Bedava Dedikleri Ülkeler Nereler?
Sağlık hizmetlerinin bedava olduğu birkaç ülke var; bu ülkelerde insanlar genellikle korkmadan hastanelere gidebiliyorlar. Ama tabii “bedava” kelimesi pek bir “kandırmaca” olabiliyor, çünkü bedava olan sağlık hizmeti aslında senin cebinden bir şekilde çıkıyor. Mesela:
1. İskandinav Ülkeleri
İskandinav ülkeleri denince aklımıza önce kar, sonra uzun kışlar geliyor. Ama asıl bombayı sağlık hizmetleri yapıyor. Norveç, İsveç, Danimarka gibi ülkelerde sağlık sistemi “devlet tarafından finanse ediliyor” ve bu ülkeler dünya genelinde sağlık hizmetinin bedava olduğu yerler arasında yer alıyor. Ama tabii, burada bir “ama” var: vergiler! Yani “sağlık bedava mı?” diyorsunuz ama aslında verdiğiniz vergiler, sizi hastalandığınızda bedavaya doktorla buluşturuyor. Yani hastalanmasak daha iyi olur. Ama nedense bu ülkelerde insanlar pek hasta olmuyor, belki de karın soğukları onları sağlıklı tutuyordur.
2. Birleşik Krallık (İngiltere)
Neyse ki İngiltere’nin sağlık sistemi de ücretsiz. Ama bir İngiliz “bedava sağlık” dediğinde biz Türkler gibi aklımıza hemen “bedavadan” faydalanmak geliyor. Oysa onların sağlık sisteminde durum biraz karmaşık: Yani evet, bir şekilde hastalandığınızda sizi tedavi ediyorlar, ama bu süreç oldukça uzun ve sinir bozucu olabiliyor. Bunu yaşadım, orada birkaç arkadaşım hastalandı ve tedaviye başlamak neredeyse bir yıl sürdü! Yani evet, sağlık bedava ama sabır bedava mı? Tıpkı çayı içtikten sonra mide şişmesi gibi, sağlıkla da sabır arasında bir ilişki var. Orada hastaneye gitmek gibi bir şey, sadece yavaş bir spor salonuna üyelik gibi bir şey…
3. Kanada
Kanada’daki sağlık sistemi de benzer şekilde ücretsiz. Ama bir farkla: Her sağlık hizmeti gerçekten bedava değil! Örneğin, acil bir durumu çözebilirsiniz ama diş tedavisi gibi şeyler genellikle ücretli. Yani, Kanada’da sadece kanama durdurmak ücretsiz ama dişlerinizi kaybetmeniz bedava olmuyor. O yüzden Kanada’da dişçilik turizmi yapmak, bir nevi ekstra tatil gibi bir şey!
Türkiye’de Sağlık Bedava mı?
Türkiye’de sağlık sistemi genellikle devlet hastanelerinde ücretsiz veya düşük ücretli. Ama tabii bir de şu durum var: Gerçekten bedava mı? Evet, devlet hastanelerinde sağlık hizmetleri genellikle ücretsiz, ama işin içinde özel hastaneler devreye girince işler değişiyor. Özellikle özel hastanelerde bir tahlil için ödeme yaparken, kendinizi dondurulmuş pizza fiyatına yaklaşırken bulabiliyorsunuz. Yani Türkiye’de de sağlık bedava mı? “Bazen!” diyebiliriz. Özel hastanelerde “bedava” diye bir şey yok, ama devlet hastanelerinde o kadar zor bir durum da yok. Tabii, bekleme süreleri dışında.
Sağlık Bedava Olursa, Biz de Bedava Mı Olacağız?
Her şeyin bedava olması güzel olabilir, ama her bedavada bir tuhaflık var. Örneğin, sağlık bedava olursa belki de daha fazla hastalanırız. Sağlık sistemi o kadar kalabalık olur ki, yavaş yavaş şuna dönüşebiliriz:
Biri: “Benim başım dönüyor, biraz mide bulantım var. Ne yapmalıyım?”
Diğer kişi: “Bedava sağlık var! Hadi, hemen hastaneye gidelim!”
Sonra hasta sayısı arttıkça doktorlar bile insanları “bedava” tedavi etmek yerine, işlerini yapmak için sürekli tatil yapmaya başlarlar. (Sürekli tatil yapan doktorları düşündüm, çok garip bir senaryo!)
Bedavadan Sağlık: Kimin İçin Bedava, Kimin İçin “Bedava”?
Tabii ki, tüm bu sağlık hizmetlerinden yararlanmak çok güzel. Ama şöyle bir gerçek var: Bedava sağlık aslında sadece vergi verenler için bedava olabilir. Yani, bu hizmetin finansmanı bir şekilde kamu tarafından karşılanıyor ve bu da vergiyle oluyor. Biz vergi vermediğimiz sürece, sağlık hizmeti de “bedava” olmuyor. “Ah be, keşke!” diyebilirim ama işin içinde hesaplar, hesaplar… Ne diyelim, kazancımızdan da biraz sağlık parası kesilir.
Sonuç: Sağlık Bedava Olsa Ne Olur?
Sonuçta sağlık bedava olsa da, bedava olmayan şeyler bizi her zaman bekliyor. Mesela “bedava sağlık” dediğimizde, birileri yıllarca beklemek zorunda kalabilir. Diğerleri de kendi cebinden ödeme yaparak çözüm bulabilir. Ama önemli olan şu: Sağlık bedava olsa da, sağlıklı kalmak bedava değil. Ya da belki de sağlıklı kalmak, gerçekten de başka bir mesele. Sonuçta insan o kadar çok “bedava” düşünüyor ki, sağlıklı kalmak daha zor hale geliyor. Ne dersiniz?
Sağlık her zaman pahalı olsa da, sağlıkla ilgili olan en güzel şey; insanın kendini mutlu tutabilmesi.
Evet, sağlık bedava olabilir ama insanın sağlıklı kalması, genelde yine kendisine bağlı!